مديريت و هزينه يابي بر مبناي فعاليت - ABC/M

علیرغم این كه هزینه‌یابی بر مبنای فعالیت مفهوم ساده‌ای است ولی مجریان و كابران غالباً آن را مفهوم پیچیده‌ای می‌دانند. گرچه مقالات و سمینارهای متعددی تاكنون به دستاوردها و مزایای هزینه‌یابی بر مبنای فعالیت پرداخته اند، ولی اطلاعات مختصری پیرامون ماهیت واقعی آن ارائه گردیده است .
در نگاه اول، ABC تنها یك سری داده جمع آوری و طبقه بندی شده است ولی در صورت عدم استفاده اثربخش وخلاق از این دادها،كل پروژه ABC هدر دادن زمان محسوب می‌گردد. گرچه ABC در ظاهرفقط جمع آوری وطبقه بندی داده های هزینه‌ای می‌باشد ولی بسیار اثربخش و موثر تلقی گشته و اعضاء تیم و تصمیم سازان پروژه را به سمت برداشتن قدمهای نوین و خلق مبتكرانه نتایج سوق می‌دهد. با توجه به مطالب فوق، ABC بخشی از مدیریت تغییر در یك واحد تولید كالا و خدمات می‌باشد. ABC بهبود مستمر و پشتیبانی از تصمیمات را نیز محقق می‌سازد. هزینه‌یابی بر مبنای فعالیت ابزارهایی همانند TQM, JIT و BPR را نیز اثر بخش‌تر می‌نماید.
در حال حاضر ABC یك سیستم گزارش دهی مالی كه برای سازمانهای نظارتی نظیر "دیوان محاسبات كشور" و " سازمان بازرسی كل كشور" طراح شده باشد، نیست. اما این امر در آینده‌ای نزدیك تحقق خواهد یافت و دستگاههای نظارتی با تغییر رویكردهای كاری خود و حركت به سمت رویكردهای نوین ناگزیر خواهند بود با استفاده از این گونه تكنیك‌ها اثربخشی اقدامات خود را افزایش دهند. ABC اطلاعات مدیریتی را در قالب معیارهای مالی ارائه می‌نماید. بدلیل این كه ABC، فعالیت‌های نیروی انسانی، دستگاهها و تجهیزات را بصورت ملموسی انعكاس می‌دهد‌، لذا ABC در حوزه‌های مالی نسبت به حسابداری سنتی با مدیران غیر مالی ارتباط بهتر و قابل فهم تری برقرار می‌كند.
ABC افراد را نسبت به نرخی كه فعالیت‌ها منابع را هزینه می‌كنند و همچنین دلایل استفاده از منابع مطلع می‌سازد. درصورتی كه افراد بطرز صحیحی داده‌های مربوطه و روش ABC را بكار بندند‌، درك آنها ازداده‌ها افزایش یافته و این روش هزینه‌یابی ،مفید و سود آور خواهد بود.
در یك نگاه تاریخی، ABC در ابتدا جهت تشریح چگونگی بهبود هزینه‌یابی محصول مورد استفاده قرار گرفت. رابرت اس. كاپلن و روبین كوپر در نشریات علمی پیرامون چگونگی تحت الشعاع قرار گرفتن هزینه‌های واقعی محصولات بخاطر عدم اختصاص صحیح هزینه‌های سربار، صحبت می‌كردند. در سیستم‌های متعارف، كار مستقیم برحسب ساعت كار و یا دستمزد بعنوان مبنای تخصیص هزینه‌های سربار به محصولات لحاظ شده است .
كاپلن و كوپر همانند سایر مهندسین و مدیران كارخانه‌ای خاطر نشان ساختند كه میزان قابل توجهی از فعالیت‌های سربار از تست تا جابجایی مواد بطرز نامناسبی به قطعات، محصولات یا دسته‌های محصولات مشخص تخصیص می‌یابد.سیستم تسهیم یكسان هزینه‌های سربار برروی محصولات به نسبت دستمزد و ساعات كار مستقیم، شكل تخصیص نامناسب را مرتفع نمی سازد . سیستم‌های حسابداری قیمت تمام شده امروزی نسبت اقتصادی واقعی میان تولید خروجی‌ها و مصرف منابع را منعكس نمی كند.
ABC‌، تناظر نزدیكتری میان خروجی‌ها و منابع ایجاد می‌كند.ABC انحراف از قیمت تمام شده واقعی محصول را تصحیح نموده و سازمان‌ها اكنون می‌توانند به قیمت تمام شده واقعی فرآیندها، خدمات و محصولات پی ببرند. ازطریق ABC هزینه‌های دیگری همانند مخارج فروش و توزیع قابل هزینه¬یابی می‌باشد. محدودیت‌های ABC به سرعت قابل تشخیص نمی باشد. زیرا ABC یك سیستم مدیریتی بوده و ویژگی‌های آن بستگی به نحوه بكارگیری آن دارد. ABC اطلاعات«مجموع هزینه‌های تحویل محصول به مشتری» را فراهم می‌سازد .
شركت‌های پیشگام نظیر HP با ا ستفاده از مدل‌های پایلوت ( آزمایشی) ABC‌، در زمره اولین مجریان آن محسوب می‌گردند. با گذشت زمان، كارشناسان پی به قابلیت‌های ABC برده و متعاقب اندوختن تجاربی‌، به بسط كاربردهای آن مبادرت ورزیدند. ABC پس از تكامل به مدیریت بر مبنای فعالیت ABM واژه جامع تری كه مدیریت هزینه‌ها و تخصیص بهتر هزینه‌ها به فرآیندها و محصولات را شامل می‌شود، تبدیل شده است. در این كتاب درسی مقدماتی‌، ABC ابزاری است كه هزینه فعالیت‌ها، فرآیندها و خروجی فعالیت‌ها را تعیین و محاسبه می‌نماید.شكل 3-4 تعریف مورد استفاده CAM-1 (كنسرسیوم بین المللی تولید پیشرفته – تولید به كمك كامپیوتر سابق) را ارائه می‌نماید. از طرف دیگر ABM اطلاعاتی پیرامون مدیریت فعالیت‌ها با استفاده از ABC و ابزارهای دیگر جهت دستیابی به بهبود مستمر ارائه می‌كند .
ABM نه تنها روشی جهت گزارش هزینه‌ها است بلكه نحوه مدیریت آنها را نیز تسهیل می سازد.. بهرحال نباید مدیریت را با نظارت و كنترل معادل دانست . داده‌های ABC/ABM بیشتر برای مدل‌های پیش بینی به جای كنترل مورد استفاده قرار می‌گیرند.
امروزه داده‌های هزینه‌ای برای اهداف كنترلی‌، تحت الشعاع نظام مدیریت كیفیت جامع همانند رویه‌های كنترل فرآیندآماری و سیستم‌های اطلاعاتی یكپارچه و با زمان واقعی قرار گرفته است .

تعریف هزینه‌یابی بر مبنای فعالیت-ABC
-روش جهت اندازه‌گیری هزینه‌ها و عملكرد فعالیت‌ها برمبنای فرآیند و قیمت تمام شده محصول
-تخصیص هزینه‌ها به فعالیت‌ها براساس استفاده فعالیت‌ها از منابع و همچنین تخصیص هزینه‌ها به اهداف هزینه نظیر محصولات . مشتریان براساس استفاده آنها از فعالیت ها.
-تشخیص ارتباط علمی و معكوس هزینه ساز‌ها با فعالیت‌ها

تعریف مدیریت بر مبنای فعالیت-ABM
-رویكردی كه بر مدیریت فعالیت‌ها بعنوان روشی برای بهبود مستمر ارزش دریافتی توسط مشتریان و همچنین سود حاصله از فراهم آوردن این ارزش تاكید دارد .
-تجزیه و تحلیل هزینه سازها‌، فعالیت‌ها و عملكردها را شامل می‌شود.
-استفاده از هزینه‌یابی بر مبنای فعالیت بعنوان منبع اصلی داده‌ها و اطلاعات